عاشقانه ،گردشگری
 شهرستان ورزقان

ورزقان يكي از شهرستانهاي آذربايجانشرقي هست كه به دليل دارا بودن منابع طبيعي، مثل معدن مس سونگون و معدن طلاي اندريان و همچنين قسمتي از جنگلهاي زيبا و بي نظير ارسباران و مناظر بكر و بي بديلي همچون منطقه چيچكلو و آبشار گل آخور و روستاهاي زيبايي چون كرينگان و آستمال و قلعه هاي جوشين و آغجه قلعه و كتيبه سه هزار ساله روستاي سغندل وييلاق مشك عنبر و رو دخانه هاي فصلي و دايمي مورد توجه گردشگران واقع شده است.

 آب و هواي ورزقان در تابستان معتدل تا گرم و در زمستان سرد و يخبندان و پربرف است. شهرستان ورزقان داراي هفت دهستان به اسامي: اوزومدل شمالي، اوزومدل جنوبي، سينا، بکرآباد، ديزمار مرکزي، جوشين و ارزيل بوده و مرکز آن شهر ورزقان  مي باشد فاصله مركز شهر ورزقان تا شهر تبريز(مركز استان) ۷۵كيلومتر ، تا اهر 45 كيلو متر تا مركز شهر خاروانا (خارانا) 62 كيلومتر و تا كناره هاي رودخانه خروشان ارس 88 كيلو متر مي باشد ورزقان به طور کلي منطقه اي کوهستاني است و اطراف آن را کوههاي آق داغ، مشک عنبر، کامتال، جوشين، ايريداغ، کيامکي، خاروانا، پيرسقا  فراگرفته اند.ورزقان از طرف شمال به شهرستان كليبر ، از سمت جنوب به شهرستانهاي تبريز و هريس ، از طرف شرق به شهرستان اهر و از جانب غرب به شهرستانهاي مرند و شبستر(صوفيان) محدود است .

ليست جاذبه هاي گردشگري ورزقان :

۱-منطقه چيچكلو(جنگلهاي ارسباران)

۲-روستاي كرينگان(مردم اين روستا لهجه و زبان خاصي دارند.(زبان تاتار))

۳-درخت چهار هزار ساله بلوط در روستاي كرينگان

۴-طبيعت و امامزاده روستاي آستمال

۵-مسجد تاريخي خاروانا

۶-آبشار گل آخور

۷-كمپينگ طرزم

۸-قلعه جوشين

۹-خانه امير ارشد در روستاي آبخواره

۱۰-ييلاق مشك عنبر

۱۱-آغجه قلعه

۱۲-رود خانه القنا چاي

۱۳-معان مس سونگون و معدن طلاي اندريان

۱۴-سد ورزقان

۱۵-سد زرين كاب

۱۶-سد آقبلاغ و حاجيلار در  حال احداث

۱۷-مقبره مير مجيد

۱۸-آرامگاه‌هاي تاريخي كرويق «آرامگاه محمد‌الدين ابن‌محمد كرويق» و «آرامگاه حليمه خاتون كرويق»

۱۹-يخچال فصلي زير صخره اي كرويق

۲۰-كتيبه سغندل

۲۱-منطقه زيباي هفت چشمه

۲۲-سد زرآباد

و مناظر طبيعي بسيار زيباي تك تك روستاها كه هر كدام زيبايي خاص خود را دارد

55 تپه و محوطه تاریخی شهرستان ورزقان در فهرست آثار ملی ثبت شده است که قدمت آن ها مربوط به دوران فراپارینه سنگی تاقرون میانه اسلامی می باشد

این تپه های تاریخی شامل:

 «تپه داش‌باشي(ارمني گوللویی)» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي امير‌آباد به شماره 24689 با قدمت دوران اورارتو، هزاره 1و2 ق.م.

«تپه زل داغی » به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای لجین و شماره 26431 با قدمت هزاره اول ق.م – قرون میانه اسلامی

 «تپه خویین دیزج» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای خویین دیزج و شماره 26429 با قدمت هزاره اول ق. م .

«تپه کوحول » به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا - روستای اندریان و شماره 26405 با قدمت هزاره 1 ق م .

«تپه کت یری» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی - روستای شیخلو و شماره 26406 با قدمت قرون 6 - 8 هجری قمری .

«تپه بایرام قلی کوهولو» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای نگارستان و شماره 26407 با قدمت عصر آهن 2، هزاره 1 قبل از میلاد، قرون میانه اسلامی .

« تپه آغ بلاغ سفلی(قوش قیه)» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای آغ بلاق سفلی و شماره 26408 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد و قرون 6 -8 هجری.

«تپه کت یری خواجه ملک» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای ینگجه و شماره 26409 با قدمت قرون متاخر اسلامی.

 «قلعه بجوشین» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای بجوشین و شماره 26410 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد ،قرون 8 -10 هجری .

«تپه ال داشی» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای هزجان و شماره 26411 با قدمت هزاره1 قبل از میلاد.

« تپه دیبی ملک قضات» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای ملک قضات و شماره 26412 با قدمت کالکولتیک و هزاره 1 قبل از میلاد

« تپه قالاچیق آغ بلاق علیا» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای آغ بلاق علیا و شماره 26404 با قدمت هزاره 1 ق .م و دوران اولیه اسلامی.

« تپه چیق هزجان » به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای هزجان و شماره 26415 با قدمت عصر آهن 1 و2 و هزاره 1 و 2 ق.م و دوران میانه اسلامی .

« تپه قالاداغی کیقال» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای کیقال و شماره 26416 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد - قرون اولیه اسلامی.

« قلعه کندی بولاغ» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای مسقران و شماره 26417 با قدمت آهن 1 و2 و هزاره 1 ق . م .

« تپه پوللر» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای نصیرآباد و شماره 26418 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد و قرون اولیه اسلامی.

«قلعه داشی(ارزیل)» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای ارزیل و شماره 26419 با قدمت هزاره اول ق.م ، قرون اولیه اسلامی و قرون متاخر اسلامی.

« تپه دکل شرف آباد» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای شرف آباد و شماره 26420 با قدمت هزاره اول ق.م .

«محوطه علی شهر(شهرسوخته)» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای اندریان و شماره 26421 با قدمت هزاره اول ق.م – آهن .

« محوطه سیلوری» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای هزجان و شماره 26422 با قدمت هزاره1 قبل از میلاد- قرون متاخر اسلامی .

« تپه کت قالاسی» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای دایممق و شماره 26423 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد.

«تپه کت یری انگرد» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای تخمدل و شماره 26424 با قدمت قرون متاخر اسلامی.

«تپه قالاچیق مسقران» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای مسقران و شماره 26425 با قدمت آهن 2 – هزاره 1 ق.م .

« قلعه اژدها داشی»به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای اژدها داشی و شماره 26426 با قدمت هزاره اول ق.م .

« قلعه پیر ینگجه» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای ینگجه و شماره 26427 با قدمت هزاره1 قبل از میلاد و قرون 6-10 هجری .

« تپه کت یری خارابالار» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی -روستای جاجان و شماره 26428 با قدمت پارت – ساسانی – قرون 6 -8 هجری .

« محوطه یوخاری کت » به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای سیه کلان و شماره 26398 با قدمت قرون اولیه و میانه اسلامی. .

« قلعه پیر نکی جاجان» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای جاجان و شماره 26397 با قدمت هزاره اول ق.م .

« گورستان وری» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای اندریان و شماره 26366 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد.

« گورستان قلعه لیلاب» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا - روستای لیلاب و 26367 با قدمت هزاره اول ق.م.

« گورستان سیغا کوچه » به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای لیلاب و شماره 26368 با قدمت هزاره اول ق.م .

« محوطه کت یری نصرآباد» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای نصیر آباد و شماره 26369 با قدمت قرون میانه و متاخر اسلامی .

« محوطه کند یری لنگران» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای سردار کندی و شماره 26370 با قدمت قرون اولیه اسلامی.

«گورستان یل درمانی» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای مهترلو و شماره 26372 با قدمت هزاره اول ق.م ،.

«گورستان زروای» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی و شماره 26371 با قدمت هزاره اول ق.م .

«گورستان سقای 2» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای سقای و شماره 26373 با قدمت هزاره اول ق.م.

« تپه کلح لپلر 1» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای تخمدل و شماره 26374 با قدمت اشکانی-ساسانی – قرون میانه اسلامی .

« قبرستان سرخه دیزج» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای سرخه دیزج و شماره 26375 با قدمت قرون میانه اسلامی.

«قبرستان کبود گنبد» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای کبود گنبد و شماره 26376 با قدمت ایلخانی.

«قبرستان نگارستان» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای نگارستان و شماره 26377 با قدمت صفوی .

« قبرستان روستای بکرآباد»به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای بکر آباد و شماره 26378 با قدمت قرون 7-8 هجری .

« گورستان سقای 1» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای سقای و شماره 26379 با قدمت هزاره1 قبل از میلاد.

« قبرستان دستجرد» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا -روستای دستجرد و شماره 26380 با قدمت قرون میانه اسلامی .

« تپه بکر آباد(صفر چمنی) » به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای بکر آباد و شماره 26381 با قدمت قرون 6-8 هجری. .

« تپه زروای ورزقان» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی و شماره 26382 با قدمت آهن 1 و هزاره اول ق.م .

« قلعه زروای ورزقان» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی و شماره 26383 با قدمت هزاره 1 قبل از میلاد.

«محوطه کت یری ملیح آباد» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی - روستای سردار کندی و شماره 26384 با قدمت قرون 6-8 هجری.

« محوطه لیلاب » به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای لیلاب و شماره 26364 با قدمت قرون میانه اسلامی. .

« محوطه مستقران» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای مستقران و شماره 26365 با قدمت هزاره اول ق.م و قرون میانه اسلامی .

«قلعه کلح لیر 2» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای تخمدل و شماره 26399 با قدمت اشکانیژف ساسانی، هزاره اول ق.م.

«قلعه کچی قالاسی» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای دایممق و شماره 26400 با قدمت هزاره اول ق.م ،.

«قلعه سرخه دیزج» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی – روستای سرخه دیزج و شماره 26401 با قدمت اورآرتو - هزاره اول ق.م – قرن 6 – 8 هجری.

«تپه شیخ حصار دیرسه یی» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا- روستای نگارستان و شماره 26402 با قدمت هزاره اول ق.م و قرن 6 – 8 هجری.

« تپه اوجاق قلبی سی» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی- روستای شیخملو و شماره 26403 با هزاره اول قبل میلاد قرن 6 – 8 هجری .

« تپه اجاق زنگ آباد» به موقعیت جغرافیایی بخش مرکزی-روستای زنگ آباد و شماره 26414 با قدمت آهن 1 – هزاره اول ق.م. - قرون 6 – 8 هجری .

«قلعه لیلاب» به موقعیت جغرافیایی بخش خاروانا-روستای لیلاب و شماره 26413 با قدمت هزاره اول ق.م. – قرن 6 – 8 هجری.

«محوطه داشلي‌زمي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي روادانق و شماره 24778 با قدمت هزاره اول ق.م - قرون متاخر اسلامي،

 «تپه الله‌لو» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي الله‌لو و شماره 24777 با قدمت هزاره اول ق.م، تاريخي، قرون ميانه اسلامي،

«تپه بگلو 2» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي هيبت بگلو و شماره 24691 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون شش تا هشت ه.ق،

«تپه ياشيل» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي ياشيل و شماره 24690 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون متاخر اسلامي،

«تپه قلعه اصل روادانق» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي روادانق و شماره 24513 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون ميانه اسلامي،

«تپه قوچ داشي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي خيرالدين و شماره 24512 با قدمت قرون ميانه و متاخر اسلامي

«تپه كوللوخ زمي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي علي بيك‌كندي و شماره 24511 با قدمت قرن شش تا هشت ه.ق

 «دوشان تپه» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي ياشيل و شماره 24510 با قدمت هزاره اول ق.م،

«تپه اجاق ديرسه يي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي بهر بيگ و شماره 24509 با قدمت قرون شش تا هشت ه.ق،

 «تپه باش يونجا چلناب» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي چلناب و شماره 24702 با قدمت هزاره يك ق.م، قرون شش تا هشت ه.ق.

 «تپه قلعه‌بويني» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي قره‌بلاغ و شماره 24701 با قدمت هزاره اول ق.م، تاريخي، قرون متاخر اسلامي،

«تپه قلعه قالاچيق» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي هماي عليا و شماره 24700 با قدمت هزاره اول ق .م، قرون متاخر اسلامي.

«تپه مهترلوآغاشلو اوستو » به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي مهترلو و شماره 24699 با قدمت هزاره اول ق.م.

 «تپه و گوركان حماملو (گوورچين گيران)» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي حماملو و شماره 24698 با قدمت هزاره اول ق.م

«تپه لمبران» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي لمبران و شماره 24697 با قدمت هزاره اول ق.م، سكايي

 « تپه روادانق (قلعه بوينو)» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي قلعه‌داغي و شماره 24696 با قدمت هزاره اول ق.م.

«گوركان‌هاي علي‌اصغر» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي روادانق و شماره 24695 با قدمت هزاره اول ق.م.

 «تپه گلعنبر» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي گلعنبر و شماره 24694 با قدمت قرون متاخر اسلامي.

«محوطه لمبران» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي لمبران و شماره 24693 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون ميانه متاخر اسلامي

«قبرستان گوربلاغ قاباقي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي قره‌بلاغ و شماره 24709 با قدمت هزاره يك ق.م

«گورستان گديح باشي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي علويق و شماره 24708 با قدمت قرون شش تا 9 ه.ق.

 «گورستان عبدالعلي محمدي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي سقندل و شماره 24707 با قدمت هزاره اول ق.م 
«تپه الله‌لو» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي الله لو به شماره 24706 با قدمت هزاره اول ق.م اشكاني ،ساساني.

 «تپه تالاب» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي خرابه و شماره 24508 با قدمت قرن 9 ه.ق، قرون متاخر اسلامي.

«تپه امامزاده گلعنبر» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي گلعنبر و شماره 24507 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون ميانه اسلامي.

 «تپه اورتايولي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي روادانق و شماره 24506 با قدمت هزاره اول ق.م، قرون ميانه اسلامي.

 «تپه امامزاده زغن‌آباد» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي زغن‌آباد و شماره 24505 با قدمت هزاره يك ق.م، قرون شش تا 9 ه.ق